Ba giờ sáng. Hạ Vũ bị tiếng động dưới khe cửa đánh thức.
Không ai gõ. Chỉ là tiếng giấy lướt trên gạch men, khẽ như chuột chạy trong ống cống. Cô trở mình ngồi dậy, chân chạm xuống sàn, ngón chân đụng vào một phong bì.
Giấy kraft. Không đề tên người nhận. Miệng phong bì dán hai lớp băng keo trong.
Cô cúi xuống, nhặt lên. Rất mỏng, nhưng bên trong nhiều hơn một tờ. Cô dùng móng tay cạy mép dán, dốc ngược phong bì.
Bảy tấm ảnh trượt ra, rơi lả tả trên đầu gối cô.
Ảnh thẻ. Đen trắng. Bảy người đàn ông, tuổi từ bốn mươi đến sáu mươi. Mặt sau mỗi tấm đều có một dòng địa chỉ viết tay — mực xanh, nét bút ấn mạnh, mặt giấy sờ vào thấy vết hằn.
Cô lật đến tấm cuối cùng.
Mặt sau không có địa chỉ. Chỉ một dòng chữ:
"Tiểu Vũ, mẹ đã tìm ra chúng. Giờ đến lượt con."
Tay Hạ Vũ dừng giữa không trung.
Cô nhận ra nét chữ này. Hai mươi năm trước, trong tất cả di vật của mẹ — Trịnh Thu Quỳnh — có một cuốn sổ tay công việc. Trên bìa ký đúng kiểu chữ này — nét ngang có một cái móc nhỏ sang trái, như ngòi bút từng bị xước.
Mẹ cô chết đã hai mươi năm. Chết ở vùng ven phía tây thị trấn Hòa Phong, lưỡi bị cắt, mắt bị móc, trói chặt trên một chiếc ghế gỗ. Cảnh sát kết luận cướp của giết người. Hung thủ chưa bao giờ bị tìm ra.
Hạ Vũ lật mặt ảnh lên, nhìn những gương mặt đàn ông đó.
Cô không quen ai trong số họ. Nhưng cô biết mình phải đi đâu.
Bốn giờ sáng. Cô nhét ảnh vào lại phong bì, nhét vào ba lô, lấy chìa khóa xe. Trước khi ra khỏi cửa, cô đứng lại mười giây, tay vịn khung cửa. Rồi cô đóng cửa, xuống cầu thang.
Khi xe rời khỏi Giang Thành, trời vẫn tối. Radio mở, vặn nhỏ hết cỡ. Phong bì trên ghế phụ khẽ trượt theo từng cú xóc của mặt đường.
Sáu tiếng sau, cô vào thị trấn Hòa Phong.
---
Thị trấn chỉ có một con đường chính. Đầu đường là một nhà thờ, tháp nhọn xám xịt, cây thánh giá sẫm lại dưới ánh nắng. Đường vắng. Trước một tiệm tạp hóa có bà lão ngồi, thấy biển số xe không phải địa phương, nhìn theo khá lâu.
Hạ Vũ đỗ xe bên đường. Cô rút tấm ảnh đầu tiên, lật mặt sau.
Lâm Văn. Trường tiểu học thị trấn. Khu tập thể giáo viên số 3.
Trường tiểu học nằm cuối đường chính. Sân trường là nền đất, cột cờ không treo cờ. Khu tập thể là một dãy nhà ngang, căn số 3 ở tận cùng bên trong. Trên dây phơi trước cửa treo hai chiếc áo sơ mi trắng. Một con mèo xám nằm cuộn trên bậc thềm.
Cô gõ cửa.
Cửa hé một khe. Một gương mặt nhìn ra. Hơn năm mươi tuổi, đeo kính, gò má cao. Giống hệt trong ảnh.
"Tìm ai?" Giọng khô khàn.
Hạ Vũ giơ tấm ảnh lên, mặt trước hướng về phía khe cửa.
Người đó nhìn tấm ảnh. Nhìn cô. Lại nhìn tấm ảnh.
Hắn kéo cửa rộng thêm một chút. Lùi lại một bước.
"Vào đi."
Phòng khách rất nhỏ. Một ghế mây, một kệ sách, trên kệ toàn sách giáo khoa và giáo án. Trên tường treo một tấm gương cũ, mặt gương ố vàng. Trong góc có một chiếc đồng hồ quả lắc, tích tắc tích tắc, mỗi nhịp kim giây nhảy là một tiếng lách nhẹ.
Hạ Vũ không ngồi.
Lâm ngồi xuống ghế mây. Hắn đặt hai tay lên đầu gối, mười ngón đan chéo. Động tác ấy khiến hắn trông như một ông thầy đang lên lớp.
"Cháu là ai?" Hắn hỏi.
Hắn không nhìn ảnh. Hắn nhìn cô. Nhìn lông mày cô. Nhìn gò má cô. Nhìn cằm cô. Như đang đối chiếu từng đường nét trên gương mặt.
"Sống gần đây." Hạ Vũ nói. "Đi ngang qua."
"Đi ngang qua." Lâm gật đầu. Hắn tháo kính ra, dùng vạt áo sơ mi lau chậm rãi, lau xong lại đeo lên. "Con đường này không dẫn đi đâu cả. Cháu định đi đâu mới tiện đường ngang qua đây?"
Hạ Vũ không trả lời.
Đồng hồ quả lắc vẫn tích tắc. Ngoài cửa sổ có tiếng chó sủa, rất xa.
"Cháu rất giống một người." Lâm nói.
Trong giọng hắn không có hoài niệm. Chỉ có thứ gì đó gần hơn với căng thẳng. Tay hắn đổi vị trí trên đầu gối, mười ngón lại đan chéo lần nữa.
"Ai?"
"Một người đàn bà đã chết hai mươi năm."
Hắn chờ phản ứng của cô.
Hạ Vũ không động đậy.
"Bà ta từng đến đây," Lâm nói, "ngồi đúng chỗ cháu đang đứng bây giờ. Hai tháng trước khi bà ta chết. Bà ta hỏi cùng một câu hỏi."
"Cháu chưa hỏi câu nào."
"Cháu không cần hỏi." Lâm bỗng bật cười. Nụ cười ấy rất lạ — không có mỉa mai, không có áy náy. Là một thứ gần như nhẹ nhõm, như kiểu "cuối cùng mày cũng đến."
Hắn đứng dậy, bước đến kệ sách, thò tay ra sau một chồng sách giáo khoa lấy một tách trà, tự rót nước. Lúc rót, tay hắn run.
"Nhà báo à?" Hắn hỏi, lưng vẫn quay về phía cô.
"Không."
"Nhưng cháu cũng sẽ không nói cho ta biết cháu là ai."
Hắn đặt tách trà xuống bàn, xoay người lại. Đôi mắt sau tròng kính không còn lảng tránh nữa.
"Dù cháu là ai," hắn nói, "thì giờ cháu cũng có thể đi được rồi."
Hạ Vũ không động đậy.
"Ta nói cháu có thể đi được rồi."
Cô quay người bước về phía cửa. Tay vừa chạm vào nắm đấm, Lâm lại nói thêm một câu.
Giọng rất khẽ, như tự nói với mình, nhưng từng chữ rành rọt:
"Mẹ cháu cũng từng nói câu y hệt."
Tay Hạ Vũ dừng trên nắm đấm đúng một giây. Rồi cô kéo cửa, bước ra, đóng cửa lại sau lưng.
Cô bước ra đường, không ngoái đầu. Nhưng cô nghe thấy tiếng quay số điện thoại bàn vọng ra từ trong nhà — cái thứ máy bàn kiểu cũ, quay một số phải lách cách cả vòng.
Trời đã tối. Đèn đường bật sáng, kéo bóng cô dài ngoẵng. Cô đi về phía xe, ngồi vào ghế lái, không nổ máy.
Cô lại rút bảy tấm ảnh ra, trải từng tấm lên vô lăng.
Người đầu tiên. Lâm Văn. Giáo viên tiểu học. Cô vừa nói chuyện với hắn mặt đối mặt.
Người thứ hai. Ảnh thẻ, nền xanh. Mặt vuông, cằm rộng, mắt nhỏ và sắc. Mặt sau ghi: Công an thị trấn Hòa Phong.
Cô lật đến tấm thứ ba.
Có người gõ cửa kính.
Cô ngẩng lên. Một bà lão đứng cạnh xe — chính là bà lão ngồi trước tiệm tạp hóa lúc nãy. Bà ta cúi xuống, áp sát vào cửa kính, đốt ngón tay gõ thêm hai cái.
Hạ Vũ hạ kính xuống.
Bà lão nhét vào tay cô một mảnh giấy. Rồi quay lưng bỏ đi, đẩy chiếc xe ba gác, bánh xe kêu cọt kẹt, mất hút vào bóng tối cuối phố.
Hạ Vũ cúi xuống nhìn mảnh giấy trong tay. Viết tay, bút bi, nét chữ nguệch ngoạc nhưng không khó đọc:
"Đừng ở nhà khách thị trấn. Đến nhà khách Hòa Phong. Phòng 302. Đã đặt sẵn."
Cô lật mảnh giấy. Mặt sau trống trơn.
Cô nhìn về phía cuối phố. Bà lão đã biến mất.
---
Sáng hôm sau, Hạ Vũ bị tiếng người ngoài phố đánh thức.
Bên ngoài toàn tiếng người. Giọng hạ thấp, dồn dập, đầy hoảng sợ. Không giống chợ sáng, giống như có chuyện.
Cô mặc đồ, xuống cầu thang. Bà chủ nhà khách Hòa Phong đứng nơi cửa, tay cầm một cái giẻ lau, nhưng không lau gì cả.
"Có chuyện rồi."
"Chuyện gì?"
Bà chủ quay lại nhìn cô. "Cái ông thầy. Thầy Lâm."
Hạ Vũ không đợi bà ta nói hết câu đã bước ra phố. Phía trường tiểu học đã vây kín một vòng người. Mấy bà lão đứng ngoài cùng, tay bụm miệng. Hai người đàn ông thì thầm với nhau, một người lắc đầu.
Cô vòng qua rìa đám đông, nhìn thấy cửa.
Cửa mở toang.
Hai cảnh sát đứng trước cửa. Một người đang gọi điện thoại, một người đang căng dây cảnh báo. Người căng dây còn rất trẻ, tay run, kéo mấy lần mới căng thẳng được sợi dây.
Hạ Vũ nhích sang bên mấy bước, nhìn xuyên qua khe giữa một cái bàn học cũ chất ở góc tường vào bên trong.
Phòng khách. Ghế mây vẫn ở chỗ cũ. Kệ sách bị xê dịch một chút, để lộ mảng tường phía sau. Đồng hồ quả lắc vẫn chạy, tích tắc tích tắc.
Rồi cô nhìn thấy đôi chân.
Giày không được cởi. Giày da đen, từng được đánh xi. Phía trên mắt cá chân là dây thừng quấn chặt — dây gai, to bằng ngón tay cái, ba tao xoắn, mỗi mười phân một nút chết. Đầu dây bên kia buộc vào chân ghế.
Trong không khí có một mùi. Mùi sắt gỉ, trộn lẫn mùi gỗ cũ và bụi phấn.
Có người nôn ra ở chân tường.
Hạ Vũ không bước tới. Cô chỉ đứng đó, qua khe hở giữa bàn học và kệ sách, nhìn đôi chân bị trói trên ghế mây. Cô không thể thấy phần trên của thi thể, nhưng cô thấy vết hằn trên sàn — thứ chất lỏng sẫm màu thấm từ đệm ghế xuống, men theo khe gạch lan ra, như một tấm bản đồ đang chầm chậm mở rộng.
"Tránh ra, tránh ra nào."
Một người đàn ông trung niên chen từ sau đám đông lên. Bốn năm chục tuổi, mặc cảnh phục, cảnh phục được ủi rất thẳng. Hắn bước đến cửa, anh cảnh sát trẻ lập tức đứng nghiêm.
"Tình hình thế nào?"
"Thầy Lâm... Lâm Văn. Chết rồi."
"Chết thế nào?"
Anh cảnh sát trẻ há miệng, không thốt ra được tiếng nào. Hắn chỉ tay vào trong nhà.
Người trung niên bước vào. Hạ Vũ không còn thấy hắn nữa, nhưng cô nghe thấy tiếng bước chân — rất vững, không chạy, từng bước một. Tiếng bước chân dừng lại ở phòng khách một lát. Rồi cô nghe thấy hắn nhấc ống nghe điện thoại bàn lên, quay một số.
"Là tôi." Hắn nói vào điện thoại.
Ngừng.
"Ừ. Giống lần trước."
Lại ngừng. Lâu hơn.
"Rà hết mọi người. Khách vãng lai. Ngoại tỉnh. Ba ngày gần đây."
Hắn cúp máy.
Chưa đến ba mươi giây, hắn xuất hiện ở cửa. Ánh nắng chiếu thẳng vào mặt hắn, cuối cùng Hạ Vũ cũng nhìn rõ ngũ quan.
Mặt vuông. Cằm rộng. Mắt nhỏ và sắc.
Cô đã nhìn thấy gương mặt này. Ngay tối hôm qua. Trên vô lăng, trong số những tấm ảnh đó. Tấm thứ hai, ảnh thẻ nền xanh.
Mặt sau ghi: Công an thị trấn Hòa Phong.
Hạ Vũ lùi một bước khỏi đám đông. Rồi bước nữa. Rồi cô quay người, đi về phía nhà khách Hòa Phong.
Cô không bước nhanh. Bước chân vẫn như lúc đến, không nhanh. Khi đi ngang tiệm tạp hóa, bà lão hôm qua không có ở cửa. Khi đi ngang nhà thờ, có người đang gióng chuông — không phải giờ lễ, nhưng chuông vẫn ngân lên. Đục và nặng, như ai đó đang đập vào một tấm sắt gỉ.
Cô về đến phòng, đóng cửa, tựa lưng vào cánh cửa.
Rồi cô rút phong bì trong ba lô ra. Mở. Dốc ảnh ra ngoài.
Bảy tấm. Cô đếm từng tấm.
Sáu tấm.
Cô lật đi lật lại, dốc ngược ba lô, giũ phong bì ba lần.
Sáu tấm.
Tấm đầu tiên đã biến mất.
Có người đã vào phòng cô lúc cô ra ngoài, rút ảnh của Lâm ra khỏi phong bì.
Hạ Vũ ngồi rất lâu bên mép giường. Ngoài cửa sổ, chuông vẫn gióng. Một tiếng, hai tiếng, ba tiếng. Rồi im.
Cô thu sáu tấm ảnh còn lại, nhét vào phong bì. Cô đứng dậy, bước đến cửa sổ, nhìn xuống.
Trên phố, người còn đông hơn lúc nãy. Có người dắt xe đạp, có người bế con. Tất cả đều đang đi về phía trường tiểu học. Tất cả đều đang nói — thứ tiếng thì thầm bị đè nén, mang một nỗi hưng phấn ngầm.
Thị trấn nhỏ. Tin truyền nhanh.
Cô nhớ lại câu Lâm nói tối qua — "một người đàn bà đã chết hai mươi năm."
Nhớ lại đôi tay hắn liên tục đan chéo trên đầu gối.
Nhớ lại tiếng quay số điện thoại bàn vọng ra sau khi cánh cửa đóng lại.
Có ai đó ở đầu dây bên kia, nghe giọng Lâm, và ra quyết định.
Rồi cô nhớ lại nụ cười trên mặt Lâm. Không có mỉa mai, không có áy náy. Là nụ cười của kẻ cuối cùng cũng chờ được thứ gì đó tìm đến mình.
Như một kẻ đã chờ hai mươi năm.
Cô kéo rèm lại.
Ngoài kia trời đang sáng trắng. Nhưng chuông lại bắt đầu gióng. Lần này không phải một hai tiếng, mà là liên tục, đều nhịp, như có ai đó đang dùng búa đập vào chuông.
Chuông tang lễ.