Cầu thang rất hẹp, bậc bằng đá, bị dẫm đến lõm xuống. Hạ Vũ đi trước, Thu theo sau. Philippe đi cuối cùng, tay cầm một cây nến. Ánh nến đung đưa trên vách đá, kéo bóng ba người méo mó.
Tầng hầm không lớn, chừng ba mét nhân bốn mét, trần rất thấp, Philippe phải hơi cúi người. Không khí rất lạnh, có mùi đá và mùi đất ẩm. Trong góc chất mấy cái thùng gỗ, trên thùng phủ đầy bụi. Chính giữa kê một cái bàn, trên bàn đặt một cái máy ghi âm cũ, bên cạnh là một xấp hộp băng cối. Trên tường ghim kín ảnh. Mấy chục tấm. Mấy trăm tấm. Mỗi tấm đều là trẻ con. Có đứa đứng trước cổng trường, có đứa đang chạy trong sân thể dục, có đứa ngồi trong phòng học, có đứa đang đi trên phố. Ảnh từ đen trắng đến ảnh màu, trải suốt mấy chục năm. Mặt sau mỗi tấm đều ghi ngày tháng và tên. Dưới hàng ảnh cuối cùng, Hạ Vũ nhìn thấy một gương mặt quen — một bé gái mặc áo khoác hồng, tóc cột đuôi ngựa, đeo cặp sách chạy qua đường. Là bé gái sáng hôm ấy cô nhìn thấy trước cổng trường, đứa trẻ đã nói chuyện với Hòa. Mặt sau tấm ảnh ghi: "14 tháng 6 năm 2012. Đứa thứ chín."
Nó còn chưa chết. Nó là đứa kế tiếp.
Philippe đặt cây nến lên bàn, kéo một cái ghế ra ngồi xuống. "Phản ứng của hai đứa giống hệt mẹ mày. Lần đầu tiên nhìn thấy bức tường này, bà ấy đã nôn."
Hạ Vũ xoay người nhìn gã. Giọng cô rất bình tĩnh. "Những đứa trẻ này — là cha chụp."
"Là ta chụp. Nhưng không phải ta muốn đụng đến chúng. Là bọn chúng." Gã chỉ vào những tấm ảnh của những gã đàn ông đã chết — Lâm, Hòa, chủ tịch xã, Mạnh. "Mỗi đứa đều có 'gu' riêng. Lâm thích con gái hiền. Hòa thích con gái hoạt bát. Mạnh thích đứa nào sợ gã. Ta chỉ giúp chúng làm một bản danh mục. Chúng nói gu của chúng cho ta, ta giúp chúng tìm." Gã ngừng một chút. "Ta là một linh mục rất tốt. Trong thị trấn này ai cũng tin ta. Kể cả con cái của họ."
Thu bước lên một bước. Hạ Vũ ghì tay bà ta lại.
"Lúc nãy ở trên kia cha nói — cha không ép buộc ai hết. Cha nói cha chỉ cho mỗi kẻ một câu."
"Phải."
"Vậy câu cha cho chính mình là gì?"
Philippe không trả lời. Ánh nến lắc lư trên mặt gã.
"Từng chữ cha vừa nói, đều đang miêu tả mình là một kẻ phát hiện. Một kẻ bàng quan. Một kẻ ghi chép." Hạ Vũ bước lên một bước, đứng sang phía đối diện bàn, hai tay chống xuống mặt bàn, nhìn thẳng vào mắt gã. "Nhưng những tấm ảnh cha chụp — lựa chọn chủ động, không phải quan sát bị động. Mỗi lần cha bấm máy, là đang chọn nạn nhân kế tiếp. Cái này gọi là gì?"
"Chó sói trong bầy cừu." Giọng Philippe rất khẽ, khẽ như đang tự nói một mình. "Chó sói không phải con khỏe nhất trong bầy — là con khôn nhất. Nó không tự mình cắn. Nó để kẻ khác cắn thay nó."
"Cha không tin Chúa."
"Ta tin." Gã ngước lên, ánh nến nhảy múa trong mắt gã. "Ta tin Chúa tạo ra chó sói, cũng tạo ra cừu. Chó sói ăn thịt cừu là trật tự, không phải tội ác. Việc ta làm rất đơn giản: ta mở cửa chuồng cừu, thả chó sói vào. Chúa không ngăn cản ta. Cho nên ta tiếp tục."
Thu rút trong túi ra cuốn sổ. Bà ta lật đến trang cuối cùng — cái tên bị tẩy đến thủng cả giấy — rồi đặt cuốn sổ lên bàn, đẩy về phía Philippe.
Philippe cúi đầu nhìn một cái. Cái lỗ thủng ấy vừa khít chụp lên mặt gã.
"Mày còn muốn thêm tên tao vào danh sách?" Gã cười một cái. "Không cần thêm. Tên tao không có trong danh sách. Người trong danh sách đều là kẻ bị phán xét. Tao không phải. Tao là kẻ phán xét. Chúng mày —" Gã chỉ tay vào Hạ Vũ và Thu — "cũng muốn phán xét tao như phán xét những kẻ trước đó? Chúng mày dựa vào đâu? Dựa vào cuốn sổ của mẹ mày? Dựa vào cuộn băng ghi âm của bà ấy? Bà ấy không có bằng chứng. Tao có."
Gã đứng dậy, mở một cái thùng gỗ trong góc. Trong thùng là những túi đựng tài liệu — mấy chục cái. Mỗi túi đều ghi một cái tên. Gã rút một túi ra, mở, đổ hết đồ trong đó lên mặt bàn. Là ảnh, thư từ, biên lai, sao kê ngân hàng. Mỗi thứ đều có thể chứng minh tội ác của bảy gã đàn ông kia — nhưng không thứ nào chứng minh được tội của gã.
"Bằng chứng của mẹ mày đều ở đây hết. Bà ấy giấu bảy nơi, mỗi nơi tao đều biết. Tao không lấy đi. Tao chỉ đặt bên cạnh chúng đồ của tao — những thứ chứng minh tao không liên quan. Bà ấy bỏ ra năm năm thu thập chứng cứ phạm tội. Tao bỏ ra hai mươi năm thu thập bằng chứng vô tội."
Gã dựa lưng vào tường, ánh nến hắt cả gương mặt gã vào trong bóng. "Tao không phạm pháp. Tao chỉ nghe người ta xưng tội, rồi nói với mỗi kẻ câu chúng muốn nghe. Lâm muốn nghe — đây không phải lỗi của mày. Mạnh muốn nghe — mày trời sinh đã thế. Khả Hãn muốn nghe — mày chỉ là sợ hãi. Mỗi kẻ tao đều cho chúng thứ chúng muốn. Đây không phải phạm tội. Đây là phục vụ."
Hạ Vũ cúi đầu nhìn những tập tài liệu trên mặt bàn. Chứng cứ mẹ bỏ năm năm thu thập, bị gã đàn ông này dùng hai mươi năm lấy phản chứng bọc từng lớp từng lớp, bọc thành một cái kén. Chứng cứ vẫn ở trong đó, nhưng cái kén quá dày, không ai cắn vỡ nổi.
"Vậy tại sao cha cho tôi xem những thứ này."
Philippe im lặng rất lâu. Ánh nến lung lay trên tường, những tấm ảnh trẻ con trong ánh sáng lúc mờ lúc tỏ. Rồi gã lên tiếng, giọng đã đổi rồi — không còn vững như vừa nãy.
"Vì ta không muốn một mình nhìn nữa." Gã nói. "Hai mươi năm rồi. Đêm nào ta cũng nhìn bức tường này. Mỗi tấm ảnh ta đều nhớ chụp hôm nào, đứa trẻ ấy sau đó ra sao. Có đứa đã chết. Có đứa đã dọn đi. Có đứa vẫn còn trong thị trấn này — lớn lên, lấy chồng, sinh con. Chúng không biết ta là ai. Chúng gặp ta trên phố, gọi ta là cha, cười với ta."
Tay gã đặt trên cái túi tài liệu, khớp ngón tay hơi trắng. "Mẹ mày là người duy nhất ta từng gặp không cười. Bà ấy nhìn ta, như nhìn một thứ bà ấy không biết gọi là gì. Bà ấy không cho ta một từ nào. Bà ấy đi rồi, ta vẫn luôn đi tìm cái từ ấy. Hai mươi năm rồi."
Gã ngước lên, nhìn Thu, rồi nhìn Hạ Vũ. "Chúng mày tìm thấy chưa."
Thu viết một chữ lên cuốn sổ, xé ra, đặt lên bàn.
"Có tội."
Philippe nhìn chằm chằm vào chữ ấy, nhìn rất lâu. Rồi gã đứng dậy, đi về phía cuối tầng hầm. Trong góc sâu nhất, có một cánh cửa sắt. Trên cửa sắt không có khóa, nhưng bị một sợi xích sắt thô to quấn từ ngoài vào. Gã tháo sợi xích ra, đẩy cửa. Sau cánh cửa là một gian đá nhỏ hơn. Trong gian đá không có gì hết, chỉ có một bức tường dán kín ảnh — ảnh một người đàn bà, không phải ảnh trẻ con. Tóc ngắn, áo blouse trắng, tay cầm tập bệnh án. Ảnh từ trẻ đến không còn trẻ, trải suốt hai mươi năm. Mỗi tấm đều là cùng một người.
Trịnh Thu Quỳnh. Mẹ.
"Cái này." Philippe nói, "là tao nợ mày."
Trong góc gian đá có một cái hộp sắt. Giống hệt cái hộp Thu giấu trong tiệm may. Bên cạnh hộp sắt là một cái máy ghi âm. Bên cạnh máy ghi âm là một cuộn băng cối, trên nhãn chỉ ghi một ngày tháng.
14 tháng 5 năm 1992.
Ngày mẹ chết.